Vier jaar deed Anne de Jong (45) over de vergunning voor een nieuwe woonark in Amsterdam. Ze liep vast op de hoogte, de diepte en zelfs de kleur. Inmiddels is de vergunning rond én zit Anne in de Amsterdamse gemeenteraad, waar ze zich vastbijt in het woonbotenbeleid.
Door Renate Meijer
Een bootje, sups en kano’s dobberen vrolijk langszij. We staan in de zon op het terras van Annes woonark als ze wijst naar een klipper een stukje verderop. ‘Mijn ouders wonen daar. Ik ben de hele wereld over gegaan om uiteindelijk weer bij mijn ouders aan de Amstel terecht te komen,’ zegt ze vrolijk.
BEDSTEE
Ze woont hier met haar man, vier kinderen en een grote hond op 89 vierkante meter. De twee oudste kinderen hebben inmiddels hun eigen bootje. Aan water om hen heen geen gebrek, maar aan ruimte soms wel. Dat was op Annes vorige schip nóg wat nijpender. In 2012 kocht ze de Dina, een hagenaar van 44 vierkante meter aan de Keizersgracht. ‘Een opknappertje. Het casco was goed, maar daar hield het ook mee op. Het was mijn eerste eigen schip – ik ben opgegroeid op een klipper – en verhuizen was voor mij geen optie. Ook niet toen mijn man in het begin van onze relatie alleen met opgetrokken benen in bed paste, haha. Toen hij bleef, was het tijd om de bedstee te verlengen.’
BRIEFJE DOOR DE BUS
Met de komst van hun derde kind werd 44 vierkante meter zelfs met creatieve bedstee-ideeën echt te klein. ‘Maar we wilden wél op het water blijven wonen. En vind dan maar eens iets. Wat te koop stond was klein, onbewoonbaar of onbetaalbaar.’ Dus gingen ze zelf op zoek. Ze maakten een flyer met een foto en stopten die in de brievenbus van woonboten op plekken waar ze wel zouden willen wonen. Of de bewoners misschien van plan waren hun boot te verkopen? ‘Onze huidige buurman zei: “Volgens mij wil mijn buurvrouw wel verkopen.” Zo kwamen we aan de Amstel terecht.’
VERSCHRIKKELIJK PROCES
Met de vierde op komst bleek ook de huidige ark aan de krappe kant. Maar weggaan van ‘ons plekkie aan de Amstel’ was geen optie. Dan maar nieuwbouw, besloten ze. Dat ‘dan maar’ bleek een traject van vier jaar.
‘Wat een verschrikkelijk proces. Er is weinig transparantie en al helemaal geen eenduidig beleid. Het is verspreid over vier verschillende wethouders en zes verschillende commissies. De ene gaat over leges, de andere over welstand, weer een ander gaat over de omgevingsvergunning. Het overzicht is totaal weg. En de uitvoering is vaak per stadsdeel.’ Daarom zet ze zich nu in voor een integraal initiatiefvoorstel voor woonboten in Amsterdam. Het doel is het versnipperde beleid transparanter en eenduidiger te maken.
‘We liepen echt op van alles vast. Zonnepanelen, hoogte, diepte (ook al schreef Waternet drie keer een brief aan de gemeente dat de diepte prima was) maar bijvoorbeeld ook de kleur. We wilden dezelfde kleur als de huidige ark. Maar Welstand vond dat de ark een ‘terughoudende kleur’ moest hebben. Huh? Maar onze huidige ark had diezelfde kleur toch ook? Ik verzamelde handtekeningen van de hele buurt, en uiteindelijk keurde de gemeente het goed. Maar wat een tijd en energie kostte dat weer.’ Het gaf Anne zoveel stress dat ze het hele proces tijdens haar zwagerschap stillegde. ‘Het lijkt bijna de norm dat als je in Amsterdam een woonboot wilt bouwen of verbouwen, je ten minste één keer tijdens een gesprek met een ambtenaar in huilen uitbarst. Die stress, die onmacht: dat moet toch anders kunnen?’
Inmiddels is alles rond. Er komt een nieuwe ark, met onder meer een ombouw van rijstvlieshout, dat veel in de Scandinavische bouw wordt gebruikt. Afbouwen doen ze grotendeels zelf.
DE WERELD EN DE WOONBOOT
Dat Anne zich na haar eigen vergunningenmarathon in het woonbotenbeleid vastbeet, past bij het meisje dat ooit in het poëziealbum van een vriendinnetje schreef dat ze later ‘Afrika ging redden’. Ze deed sponsorlopen voor UNICEF en wilde wereldverbeteraar worden. Afrika redden is er vooralsnog niet van gekomen, maar de wereld houdt haar wel bezig. Anne is antropoloog en universitair hoofddocent aan de UvA en doet onderzoek naar conflicten, mensenrechten, macht en verzet. ‘Mijn onderzoek gaat over conflicten wereldwijd. Maar ik wil ook iets doen voor de mensen direct om me heen.’
GEMEENTERAADSLID
Sinds april doet ze dat onder meer als gemeenteraadslid in Amsterdam. Voor de verkiezingen stond ze op plek 11. Ze maakte een speciale woonbootflyer en trok met haar twee oudste kinderen door Amsterdam. ‘We zijn bij alle woonboten geweest. Hartstikke leuk, want je ziet hoe verschillend het overal is.’
Mede deze actie leverde haar 2.943 voorkeurstemmen en een plek in de gemeenteraad op.
Woonboten staan dankzij Anne inmiddels voor het eerst expliciet in het Amsterdamse coalitieakkoord. ‘Toen ik de portefeuille Water kreeg, zei ik: “Ik wil graag Water, maar dan moet de titel worden veranderd in Water én Woonboten.”’ Ze slaat met haar vuist op tafel en lacht.
WAAR MOET JE ZIJN?
Op dit moment werkt Anne aan een integraal initiatiefvoorstel voor het woonbotenbeleid. ‘Daarvoor wilde ik eerst precies weten waar het spaak loopt. Niemand heeft er iets aan dat er goedbedoeld iets wordt aangepast wat later negatieve gevolgen heeft op een ander vlak. Als je dingen wilt vereenvoudigen, moet je eerst goed in kaart hebben wie waarvoor verantwoordelijk is. Alleen dát was al een enorme klus.’
Het doel is uiteindelijk eenvoudig: regels die te begrijpen zijn, transparantie over waarom ze er zijn en officiële ruimte voor uitzonderingen als een situatie daarom vraagt. ‘Woonbootbewoners zijn eigenzinnig, maar ook voor rede vatbaar,’ gaat Anne verder. Daarom verzamelde ze ervaringen van waterbewoners en voert ze stadsgesprekken. Eind oktober gaat ze met ambtenaren aan de slag met contouren voor nieuw te maken beleid. ‘Als raadslid maak ik het beleid niet zelf, en individuele dossiers kan ik niet oplossen. Wel kunnen we proberen het systeem erachter beter te krijgen. Als dat in Amsterdam lukt, hoop ik dat andere gemeenten er ook iets aan hebben.’
WATER EN WOLKEN
Buiten glinstert de Amstel. Zwanen en eenden zwemmen voorbij. ‘Dat vind ik zo mooi hier. Ik zeg altijd: “Ik wil wonen in het centrum én water en wolken zien.”’ Een vrouw naar mijn hart. Op het toilet ontdek ik nóg iets dat me een glimlach bezorgt: de VLOT. Tussen een flinke stapel andere tijdschriften, maar toch. Binnenkort wordt de ark vervangen door een nieuwe, na vier jaar kan Anne eindelijk gaan bouwen. ‘Ik zou het een grote eer vinden als ik straks een van de laatste bewoners ben die zich door dat gruwelijke proces heen heeft gesleept om met haar gezin op het water in Amsterdam te kunnen blijven wonen. Als het hierna transparanter en eerlijker wordt, is het succesvol geweest.’
Heb je suggesties voor hoe het beleid beter zou kunnen? Mail Anne via a.de.jong@raad.amsterdam.nl
