Met het steeds extremere weer in Nederland schommelt de waterstand van onze rivieren vaker dan ooit tussen gevaarlijk laag en hoog. Op ’t Meertje bij Nijmegen weten de waterbewoners er alles van, en zien het als een extra avontuur. In 2025 was ik ter plekke.
Door Renate Meijer
MEEBEWEGEN MET DE WAAL
Ik ben in een van de oudste steden van Nederland: Nijmegen. Op de rand van het stadscentrum en natuurgebied Ooijpolder mondt de afwatering van een stuwwal (een in de ijstijd ontstane heuvelrug) uit. Deze waterloop wordt ’t Meertje genoemd. Ik tel er dertien woonboten. Een gek idee: in de gortdroge zomer van 2018 stond de Waal historisch laag, de woonboten lagen toen op de bodem. En bij hoogwater kan het land waar ik nu loop zomaar verdwijnen en verandert de rivier in een uitgestrekte waterwereld.
OOIJPOLDER
’t Meertje heeft een belangrijke functie: vanuit de Ooijpolder en zelfs uit de achterliggende Duitse polder komt er water in uit dat via een gemaal wordt geloosd in de Waal. De Ooijpolder is een belangrijk onderdeel van het Natura 2000-gebied Gelderse Poort. Voordat er dijken waren, was de Ooijpolder een moerasgebied dat vaak onder water stond. Rond 1300 werden de eerste dijken in het gebied gebouwd.
HOLLANDSCH-DUITSCH GEMAAL
Nabij het punt waar ’t Meertje in de Waal uitkomt, lag sinds 1786 een sluis met kleppen die alleen naar de Waalzijde open konden. In 1933 begon de bouw van het Hollandsch-Duitsch gemaal. Daarmee kon een groter gebied – inclusief de Ooijpolder – op ’t Meertje afwateren. Het oude sluisje werd zo overbodig en werd in 1998 afgebroken. Het ingemetselde gevelsteentje van de sluis bevindt zich nu in de brug die op de plaats van de sluis werd aangelegd. Ook vind je daar nu een ecotunnel met vistrap, een amfibie- en een wilddoorgang.
CASINO
Aan het Ooyse Sluispad stap ik aan boord van de Spes. Hier wonen Ries van de Camp (72) en zijn vrouw Marian (63), Vrienden van VLOT. Ries maakt lekkere pruttelkoffie in een percolator. Hij vertelt hoe fijn het is om op deze plek te wonen.
‘Voorheen lagen we in de Vluchthaven (nu de Lindenberghaven) aan de Waalkade, maar daar kwam in 1983 verandering in. De directie van Holland Casino besloot toen een nieuw casino te bouwen in het oosten van het land. De Keizer Karelstad wilde de Waalkade oppimpen tot een van de grootste trekpleisters in de regio, met winkels, ateliers, musea, cafés, restaurants, terrassen, parken – en als klapstuk het casino. Voor de bouw moest een oude Romeinse muur wijken en moesten enkele woonboten worden verplaatst. De gemeente en casinobazen liepen langs de Waalkade. “Die mag blijven, die ook, die zwarte moet weg.” Die zwarte was van ons, een oude steilsteven uit 1912. We lagen er al tig jaren en ineens moesten we vertrekken. Ze wilden ons naar de industriehaven slepen, maar dat ging zomaar niet. Uiteindelijk kregen we een officiële ligplaats in ’t Meertje.’
VROEDVROUW
Toen de kinderen werden geboren (in 1993 en 1997) was het beide keren hoogwater en konden ze niet met de auto bij de woonboot komen.
‘Met het bootje roeide ik de vroedvrouw van en naar de oever,’ lacht Ries. ‘Ze vond het prachtig. Ze moest tegen de wal op klimmen. Als het water echt heel hoog staat, komt het 2 meter boven de dijk uit. De laatste keer was een jaar of vier geleden.’
IN DE NATUUR ÉN IN DE STAD
De woonboot werd algauw te klein voor het gezin: ze bouwden een nieuwe.
‘Nu zijn de kinderen de deur uit en is-ie weer aan de grote kant. Maar wel lekker, die ruimte. De kinderen hebben hier een goede jeugd gehad. Ze waren altijd buiten: in de natuur en toch ook in de stad. In Nederland vind je niet veel van deze plekken.’
MEGA ACHTERTUIN
‘We genieten hier volop van alles wat groeit, bloeit en leeft in de natuur. De bevers gaan altijd door die linker doorgang,’ wijst Ries. ‘Ze zitten hier ’s avonds weleens op het pad, het zijn enorme beesten. En vogels, hè. In de winter zie je hier regelmatig zaagbekken.’ Als ik om me heen kijk, snap ik waarom. Die broedvogels – familie van de eend-achtigen – houden van helder, langzaam stromend water waar ze goed kunnen vissen en komen als het koud is deze kant op uit het Hoge Noorden. Vooral de mannetjes (wit/lichtroze met een groene kop) zijn dan een opvallende verschijning.
‘Je loopt hier de trap op en je zit in het centrum,’ vertelt Ries verder. ‘En als je de andere kant op gaat, loop je het Natura 2000-gebied in. Je woont hier heerlijk op jezelf en hebt een mega achtertuin.’
WIEBELBRUGGETJE
Die achtertuin is eigenlijk de overkant van de woonboot van Frank Heijster (66) en Christel Jansen (63). Zij – ook Vrienden van VLOT – wonen sinds 2016 aan de kadekant van ’t Meertje.
‘We kenden ’t Meertje van wandelingen,’ vertelt Christel, ‘en hadden vaak tegen elkaar gezegd: “Het zou vet zijn om daar te wonen”, vanaf het ‘wiebelbruggetje’ – officieel een wandelbrug – wijzend naar een van de woonboten. Dat is dus gelukt! Op de drempel van de Ooijpolder en met natuurreservaat de Stadswaard als directe overbuurman, hebben we de natuur binnen handbereik. Er grazen vaak runderen en paarden, die graag een kijkje nemen bij het water. Sta je ineens oog in oog met een groep konikspaarden of een ruige os. Geweldig is dat.’
DROGE VOETEN
‘De wisseling van het weer en de seizoenen is hier ook prachtig,’ vult Frank aan. Bij hoogwater loopt de Stadswaard grotendeels onder, dan moeten we de loopplanken verlengen om droge voeten te houden. Het verschil tussen hoog- en laagwater kan wel 9 meter zijn – dat is zo hoog als een huis met twee verdiepingen! Wij zien dat gewoon als een extra avontuur, we hebben niet één moment spijt gehad van de keuze om hier te gaan wonen.’
